เทวินทร์ ขอเหนี่ยวกลาง

thewin@thaimail.com

หลังจากเกิดเหตุคดีการทุจริตการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล หรือกรณี "หวยล็อก" ทำให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับการออกสลากกินแบ่งของรัฐบาล ทั้งนี้จากผลสำรวจจากสำนักวิจัยเอแบคโพลล์ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ เก็บข้อมูลเมื่อวันที่ 26-27 พฤศจิกายน 2544 จากกลุ่มตัวอย่างประชาชนกทม. 1,325 ราย มีประเด็นสำคัญที่จะนำเสนอดังต่อไปนี้

และเหตุการณ์ครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล คือประชาชนร้อยละ 88.1 เห็นว่าสำนักงานสลาก ฯ มีภาพพจน์ที่ "เสื่อมเสีย" (ร้อยละ 4.8 เห็นว่าไม่เสื่อมเสีย และร้อยละ 11.3 ไม่มีความเห็น)

ส่วนในด้านบทบาทของตำรวจที่ดูแลรับผิดชอบคดีนี้ ประชาชนร้อยละ 58.1 ระบุว่าพึงพอใจต่อการทำงานของกองปราบปรามในการทำงานคดีหวยล็อก ที่ไม่พอใจมีร้อยละ 33.6 และไม่มีความคิดเห็นร้อยละ 8.3

แต่สำหรับข้อคำถามที่ว่ามั่นใจหรือไม่ว่ารัฐบาลจะแก้ไขปัญหาหวยล็อกอย่างได้ผล มีเพียงร้อยละ 17.8 ที่ระบุว่ามั่นใจ อีกร้อยละ 67.3 ไม่มั่นใจ และร้อยละ 14.9 ไม่มีความเห็น

ภาพพจน์ของการเล่นหวยหรือการซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาล ประเมินได้จากคำถามที่ว่า "การซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาลมีข้อดีหรือมีข้อเสียมากกว่ากัน" พบว่าร้อยละ 29.4 เห็นว่ามีข้อดีมากกว่า โดยให้เหตุผลสำคัญคือทำให้รัฐมีรายได้มาพัฒนาประเทศ และทำให้ประชาชนมีความหวังในชีวิต ในขณะที่ร้อยละ 23.9 เห็นว่ามีข้อเสียมากกว่า โดยให้เหตุผลสำคัญได้แก่ เป็นสิ่งมอมเมา/อบายมุขแก่ประชาชน มีโอกาสที่จะถูกรางวัลเพียงเล็กน้อยและทำให้สูญเสียทรัพย์สินเงินทอง ส่วนอีกร้อยละ 46.7 ไม่มีความเห็น

เพราะฉะนั้นกล่าวได้ว่าการเล่นหวยในสายตาชาวบ้านนั้นยังเป็นเรื่อง "ก้ำกึ่งกัน" ระหว่างข้อดีกับข้อเสีย

ทั้งนี้เหตุผลเฉพาะในกลุ่มคนที่เห็นว่าควรยกเลิกให้เหตุผลดังนี้

1. เป็นสิ่งมอมเมา/สร้างความงมงายร้อยละ 73.3
2. เป็นการส่งเสริมการพนัน/การเสี่ยงโชคที่ไม่เหมาะสมร้อยละ 10.7
3. ทำให้เกิดการเกียจคร้านไม่ตั้งใจทำมาหากินร้อยละ 5.9
4. อื่น ๆ เช่น มีการทุจริตเกิดขึ้น มีคนที่ไม่ซื่อเข้ามาเกี่ยวข้อง ฯลฯ ร้อยละ 10.1

ส่วนคนที่เห็นว่า "ไม่ควรยกเลิก" ระบุเหตุผลดังนี้

1. ช่วยสร้างความหวังให้กับประชาชนร้อยละ 61.2
2. สร้างรายได้เข้ารัฐร้อยละ 18.0
3. ถ้าเลิกไปจะทำให้คนหันไปเล่นการพนันอย่างอื่นแทนร้อยละ 5.8
4. ถ้าเลิกจะทำให้รายได้ของรัฐบาลลดลงร้อยละ 5.8
5. ทำให้การเงินหมุนเวียนร้อยละ 4.8
6. อื่น ๆ เช่น เป็นความเคยชินของคนไทย ช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส/พิการ สลากบางประเภทช่วยสนับสนุนการออมเงิน ฯลฯ ร้อยละ 4.4

ในความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนคิดว่า บทบาทของหวยในสังคมไทยนั้นค่อนข้างที่จะยอมรับว่าเป็นสิ่งมอมเมา และเป็นสิ่ง "เพ้อฝัน" เพราะมีโอกาสที่จะถูกรางวัลน้อยมาก แต่ทว่าทำไมหวยจึงเป็นที่ "พึงปรารถนา" ของคนจำนวนมาก

มีคำกล่าวในเชิงจิตวิทยาว่า "ความเพ้อฝัน" จะถูกนำมาใช้เพียงใดนั้น ขึ้นอยู่กับว่า "โลกของความเป็นจริง" นั้นมีอุปสรรคมากมายเพียงใดในการที่จะตอบสนองความต้องการของบุคคล เพราะฉะนั้นผู้เขียนจึงวิเคราะห์ต่อว่าการที่คนไทยจำนวนมากลุ่มหลงกับการเล่นหวย ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะว่าในโลกของความเป็นจริงสังคมไทยยังมีอุปสรรคอยู่มากในเรื่องการดำรงชิวิต ผู้คนจึงรู้สึกสิ้นหวังหรือไร้สิ้นหนทางที่จะทำมาหากินตามสภาพปกติเพื่อที่จะทำให้ชีวิตเจริญรุ่งเรืองขึ้นได้

ดังนั้น "หวย" จึงเป็นทางออกของการเพ้อฝันที่คนไทยจำนวนมากเสาะแสวงหา นอกเหนือจากความเพ้อฝันที่พึงพาเครื่องมืออื่น ๆ อาทิ ม้า มวย พนัน ยาเสพติด และแม้แต่ละครน้ำเน่า (ที่ช่วยสร้างฝันว่าสาวน้อยเกิดมาผู้ยากไร้จะต้องถูกอุปการะด้วยคุณชายผู้มั่งคั่งในตอนจบของเรื่อง เป็นต้น) ถึงแม้ว่า "ความฝัน" นั้นจะลม ๆ แล้ง (มีโอกาสโชคดีได้รางวัลเพียงเล็กน้อย) เพียงใด ก็ตาม

สอดคล้องกับคำกวีที่เคยกล่าวไว้ว่า "หากไร้สิ้นความหวัง ชีวิตก็ไร้สิ้นความหมาย" เฉกเช่นเดียวกันในที่นี้ถึงแม้จะไร้สิ้นความหวังในการดำเนินชีวิต แต่ทว่าถ้าได้มีความหวังสักน้อยนิด(ช่วงเวลาที่รอหวยออก) ก็ยังดีเสียกว่าไม่มีเสียเลย พอที่จะทำให้ชีวิตชุ่มชื้นขึ้นมาบ้าง