ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา มีประเด็นเกี่ยวกับการชุมนุมประท้วงและการเมืองหลายประเด็น ซึ่งมีผลทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อประชาชนทั้งประเทศ ดังนั้นการสำรวจความคิดเห็นของประชาชนต่อตัวอย่างในเขตกรุงเทพมหานครฯ เกี่ยวกับประเด็นต่างๆ ดังกล่าว อาทิเช่น การชุมนุมประท้

ประเมินผลอภิปรายไม่ไว้วางใจ "ฝ่ายค้าน" ได้แต้มมากกว่า "ฝ่ายรัฐบาล"

เทวินทร์ ขอเหนี่ยวกลาง

เพื่อเป็นการประเมินผลการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาญัตติอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคลวันที่ 22-25 พฤษภาคม 2545 ที่ผ่านมา จึงใคร่นำผลสำรวจของสำนักวิจัยเอแบคโพลล์ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญที่ได้ทำการสำรวจประชาชนในกทม.อายุ 18 ปีขึ้นไปมาวิเคราะห์ใน 2 โครงการคือ การสำรวจรอบแรกก่อนการอภิปราย ฯ เมื่อวันที่ 14-18 พฤษภาคม 2545 จำนวน 1,671 ตัวอย่าง และการสำรวจรอบที่สองหลังการอภิปราย ฯ ในวันที่ 29 พฤษภาคม - 1 มิถุนายน 2545 จำนวน 1,328 ตัวอย่าง ผลการวิเคราะห์ในประเด็นสำคัญสรุปนำเสนอได้ดังต่อไปนี้

เชื่อว่าชาวบ้าน "ได้ประโยชน์" จากศึกอภิปราย ฯ

ในสายตาของประชาชนทั่วไปนั้นส่วนใหญ่เห็นว่าการอภิปรายไม่ไว้วางใจครั้งนี้ประชาชน "ได้ประโยชน์" โดยจะพบว่าภายหลังการอภิปราย กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 53.6 ตอบว่าได้ประโยชน์ โดยระบุเหตุผลสำคัญได้แก่ ทำให้รับทราบข้อมูลข้อท็จจริงเกี่ยวกับการทำงานของรัฐบาล เป็นข้อมูลในการตัดสินใจทางการเมือง(เช่นการเลือกตั้งครั้งต่อไป) จะทำให้รัฐมนตรีมีการแก้ไขปรับปรุงข้อบกพร่องให้ดียิ่งขึ้น

ส่วนร้อยละ 13.0 ระบุว่าไม่ได้ประโยชน์ โดยให้เหตุผลสำคัญได้แก่ เป็นการอภิปรายเรื่องเดิม ไม่ได้สาระเพิ่มขึ้น เป็นการเล่นเกมการเมืองเพื่อผลประโยชน์เฉพาะกลุ่ม หลักฐาน/ข้อมูลที่นำมาอภิปรายยังไม่ชัดเจนพอ การอภิปรายไม่เกิดผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองเพราะรัฐบาลมีคะแนนเสียงมาก ประเด็นที่นำมาอภิปรายเป็นเรื่องปัญหาเฉพาะตัวรัฐมนตรีที่ไม่เกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ของส่วนรวม และร้อยละ 33.4 ไม่มีความเห็น

ซึ่งความคิดเห็นเกี่ยวกับประโยชน์ที่ได้หลังจากการอภิปรายไม่ไว้วางใจครั้งนี้ กล่าวได้ว่าสามารถตอบสนองความคาดหวังที่ประชาชนตั้งไว้ก่อนที่จะมีการอภิปราย ฯ (ดูตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 แสดงความเห็นว่าประชาชนจะได้ประโยชน์หรือไม่จากการอภิปรายไม่ไว้วางใจในครั้งนี้

ลำดับที่	ความเห็นว่าได้ประโยชน์จากการอภิปราย ฯ	ก่อนการอภิปราย	หลังการอภิปราย
1	ได้ประโยชน์	57.5	53.6
2	ไม่ได้ประโยชน์	12.0	13.0
3	ไม่มีความเห็น	30.5	33.4
	รวมทั้งสิ้น	100.0	100.0

"ชวน-อภิสิทธิ์-เฉลิม" ดาวสภา

ในการสำรวจหลังการอภิปรายฯ ครั้งนี้พบว่ามีประชาชนร้อยละ 13.2 ระบุว่าติดตามชม/ฟังการอภิปรายอย่างต่อเนื่อง ร้อยละ 72.5 ติดตามเป็นบางครั้ง และร้อยละ 14.3 ไม่ได้ติดตาม ทั้งนี้เมื่อจำแนกวิเคราะห์เฉพาะผู้ที่ติดตามชม/ฟังการอภิปรายอย่างต่อเนื่อง พบว่าในบรรดาส.ส.ฝ่ายค้านที่ถูกระบุว่าอภิปรายได้อย่างน่าประทับใจเรียงตามลำดับได้ดังนี้

อันดับที่หนึ่งนายชวน หลีกภัย ร้อยละ 62.6 อันดับที่สองนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะร้อยละ 47.1 อันดับที่สาม ร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุงร้อยละ 35.1 อันดับที่สี่นายอาคม เอ่งฉ้วนร้อยละ 23.6 และอันดับที่ห้านายพิเชษฐ์ พันธุวิชาติกุลร้อยละ 20.1 (ดูตารางที่ 3)

ตารางที่ 3 แสดงส.ส.ฝ่ายค้านที่อภิปรายได้น่าประทับใจ(เฉพาะผู้ที่ติดตามชม/ ฟังการอภิปรายฯ อย่างต่อเนื่อง)

ลำดับที่	ส.ส.ฝ่ายค้านที่อภิปรายรัฐมนตรีได้น่าประทับใจ	ร้อยละ
1	นายชวน หลีกภัย	62.6
2	นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ	47.1
3	ร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุง	35.1
4	นายอาคม เอ่งฉ้วน	23.6
5	นายพิเชษฐ พันธุ์วิชาติกุล	20.1
6	นายศิริโชค โสภา	19.5
7	นายอลงกรณ์ พลบุตร	19.0
8	นายสุเทพ เทือกสุบรรณ	18.4
9	นายสุวโรช พะลัง	16.1
10	นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย	14.9
11	นายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค	14.4
12	นายถาวร เสนเนียม	9.2
12	นายไพร พัฒโน	9.2
14	นายพินิฏฐ์ อินทรสมบัติ	8.6
15	นายอรรคพล สรสุชาติ	8.0

หมายเหตุ เลือกได้มากกว่า 1 ข้อ

ประทับใจ "ปุระชัย-สมคิด-ลดาวัลลิ์"

ส่วนในด้านการชี้แจงของรัฐมนตรีที่ถูกอภิปรายไม่ไว้วางใจ ผู้ที่ติดตามชม/ฟังการอภิปรายอย่างต่อเนื่องระบุว่ารัฐมนตรีที่อภิปรายชี้แจงได้น่าประทับใจอันดับที่หนึ่งได้แก่ ร.ต.อ.ดร.ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ร้อยละ 47.1 อันดับที่สองนายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ร้อยละ 25.3 อันดับที่สามนางลดาวัลลิ์ วงศ์ศรีวงศ์ร้อยละ 21.8 อันดับที่สี่นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจร้อยละ 12.1 และอันดับที่ห้าพลเอกชวลิต ยงใจยุทธร้อยละ 11.5 (ดูตารางที่ 4)

ตารางที่ 4 แสดงรัฐมนตรีที่ชี้แจงได้ชัดเจนน่าประทับใจ (เฉพาะผู้ที่ติดตามชม/ ฟังการอภิปราย ฯ อย่างต่อเนื่อง)

ลำดับที่	รัฐมนตรีที่ชี้แจงได้ชัดเจนน่าประทับใจ	ร้อยละ
1	ร.ต.อ.ดร.ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์	47.1
2	นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์	25.3
3	นางลัดดาวัลลิ์ วงศ์ศรีวงศ์	21.8
4	นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ	12.1
5	พล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ	11.5
6	นายสุวิทย์ คุณกิตติ	10.3
6	นายสมบัติ อุทัยสาง	10.3
8	พล.อ.ยุทธศักดิ์ ศศิประภา	9.8
9	ร.อ.สุชาติ เชาว์วิศิษฐ์	9.2
10	นายพิทักษ์ อินทรวิทยนันท์	8.0
11	นายอดิศัย โพธารามิก	7.5
12	นายเดช บุญหลง	6.3
12	นายสมศักดิ์ เทพสุทิน	6.3
14	นายประชา มาลีนนท์	5.7
15	นายประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์	2.9

หมายเหตุ เลือกได้มากกว่า 1 ข้อ

หลังอภิปราย "ปชป." คะแนนดีขึ้น

เปรียบเทียบในประเด็นข้อคำถามที่ว่า "ระหว่างพรรคไทยรักไทยกับพรรคประชาธิปัตย์จะชื่นชอบพรรคการเมืองใดมากกว่ากัน" พบว่าการสำรวจก่อนการอภิปรายฯ ร้อยละ 35.6 ระบุว่าชื่นชอบพรรคไทยรักไทยมากกว่า ร้อยละ 22.6 ระบุว่าชื่นชอบพรรคประชาธิปัตย์มากกว่า และร้อยละ 41.8 ไม่มีความเห็น ครั้นภายหลังการอภิปรายฯ พบว่าร้อยละ 41.5 ระบุว่าชื่นชอบไทยรักไทยมากกว่า ร้อยละ 34.0 ระบุว่าชื่นชอบพรรคประชาธิปัตย์มากกว่า และร้อยละ 24.5 ไม่มีความเห็น

ซึ่งจะเห็นได้ว่าเมื่อเปรียบเทียบกันระหว่างก่อนการอภิปรายฯ และหลังการอภิปราย ฯ คนที่ระบุว่าชื่นชอบพรรคไทยรักไทยมีเพิ่มขึ้นร้อยละ 5.9 ในขณะที่คนที่ชื่นชอบพรรคประชาธิปัตย์มีเพิ่มขึ้นร้อยละ 11.4 เพราะฉะนั้นจึงกล่าวได้ว่าภายหลังการอภิปรายไม่ไว้วางใจคนที่ชื่นชอบพรรคประชาธิปัตย์มีอัตราการเพิ่มที่ "สูงมากกว่า" คนที่ชื่นชอบพรรคไทยรักไทย (ดูตารางที่ 5 ประกอบ) ซึ่งมีผลทำให้ช่องว่างความแตกต่างของคะแนนนิยมระหว่างพรรคไทยรักไทยกับพรรคประชาธิปัตย์ใกล้เคียงกันมากขึ้น

ตารางที่ 5 เปรียบเทียบความนิยมระหว่างพรรคไทยรักไทยและพรรคประชาธิปัตย์

ช่วงก่อนการอภิปรายไม่ไว้วางใจและหลังการอภิปรายไม่ไว้วางใจ

ลำดับที่	พรรคการเมืองที่ชื่นชอบมากกว่าระหว่างพรรคไทยรักไทยกับพรรคประชาธิปัตย์	ก่อนอภิปราย ร้อยละ	หลังอภิปราย ร้อยละ	% เพิ่ม-ลด
1	พรรคไทยรักไทย	35.6	41.5	+ 5.9
2	พรรคประชาธิปัตย์	22.6	34.0	+ 11.4
3	ไม่มีความเห็น	41.8	24.5	- 17.3
	รวมทั้งสิ้น	.0	.0

ไม่สนับสนุนฟ้องคดีส.ส.ฝ่ายค้าน

ส่วนความคิดเห็นประเด็นอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องต่อเนื่องมาจากการอภิปรายไม่ไว้วางใจที่ผ่านมามีผลสรุปดังนี้ กรณีที่จะมีการฟ้องร้องดำเนินคดีกับส.ส.ฝ่ายค้านที่เป็นคนอภิปรายฯ นั้น กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ร้อยละ 43.5 ไม่เห็นด้วยที่จะให้ฟ้องร้องดำเนินคดีกับส.ส.ฝ่ายค้าน ในขณะที่ร้อยละ 26.2 เห็นด้วย และร้อยละ 30.3 (กราฟที่ 1)

ค้านถอดถอน "ชวน"

ส่วนกรณีที่มีการเคลื่อนไหวเพื่อยื่นญัตติถอดถอนนายชวน หลีกภัยออกจากตำแหน่งนั้น มีกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ร้อยละ 59.5 ไม่เห็นด้วย ส่วนมีเพียงร้อยละ 9.6 เท่านั้นที่เห็นด้วย และร้อยละ 30.9 ไม่มีความเห็น

ประเมินผล "ฝ่ายค้าน" ได้แต้มมากกว่า

ประเมินผลโดยรวมจากการอภิปราย ฯ ครั้งนี้กล่าวได้ว่า "ฝ่ายค้าน" จะได้รับคะแนนนิยมสูงมากกว่า "ฝ่ายรัฐบาล" ทั้งนี้สังเกตได้จากความประทับใจต่อตัวบุคคลที่อภิปรายเปรียบเทียบระหว่างทั้งสองฝ่าย จะพบว่าส.ส.ฝ่ายค้านที่เป็นผู้อภิปรายแต่ละคนจะได้คะแนนนิยมสูงมากกว่า รัฐมนตรีที่อภิปรายชี้แจงข้อกล่าวหา รวมทั้งประเด็นที่เห็นชัดเจนอีกอย่างหนึ่งก็คือการที่พรรคประชาธิปัตย์ได้รับคะแนนนิยมสูงมากกว่าอัตราคะแนนนิยมที่พรรคไทยรักไทยได้รับเพิ่มขึ้นภายหลังจากการอภิปราย ฯ ผ่านพ้นไป

นอกจากนี้จะเห็นได้ว่าการตอบโต้ต่อฝ่ายค้านในกรณีที่จะมีการฟ้องร้องดำเนินคดี หรือกรณีการเคลื่อนไหวถอดถอนนายชวน หลีกภัยผู้นำพรรคฝ่ายค้านออกจากตำแหน่งนั้น ประชาชนส่วนใหญ่ "ไม่เห็นด้วย" เพราะฉะนั้นในความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนจึงเห็นว่า การที่ฝ่ายรัฐบาลจะตอบโต้ด้วยวิธีการใด ๆ ต่อฝ่ายค้านอันเกี่ยวเนื่องจากการอภิปรายครั้งนี้นั้นหากกระทำอย่างไม่ระมัดระวังแล้วจะมีโอกาสสูงที่รัฐบาลจะสูญเสียคะแนนนิยมลงไปอีก

ดูบทความอื่น ๆ